1. Định nghĩa:
nhà nước là tổ chức quyền lực công cộng đặc biệt, tập hợp và quản lí dân cư theo lãnh thổ, nắm giữ và thực hiện chủ quyền quốc gia, ban hành pháp luật và thực hiện việc quản lí Xã Hội bằng pháp luật, phục vụ lợi ích các giai tầng, lợi ích cả Xã Hội, vì sự tồn tại và phát triển của đất nước.
2. Đặc điểm:
Nhà nước, sản phẩm của sự phát triển Xã hội, một hình thức tổ chức của con người trong Xã Hội có giai cấp, từ định nghĩa về Nhà nước nói trên cho thấy Nhà nước có các đặc điểm sau:
+ Nhà nước là tổ chức quyền lực công của quốc gia bởi vì quyền lực của nó tồn tại một cách công khai, mọi tổ chức và cá nhân trong phạm vi lãnh thổ đều biết, và đều phải phục tùng. Quyền lực của Nhà nước cũng là quyền lực công cộng, chung cho cả cộng đồng vì quyền lực đó thường được tạo nên và được thực hiện bởi một cộng đồng người nhất định, thường đại diện và bảo vệ lợi ích của một giai cấp, một liên minh giai cấp, một cộng đồng dân cư trong một địa phương hoặc toàn quốc gia, dân tộc.
Quyền lực Nhà nước được thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức Nhà nước từ trung ương tới địa phương, cơ sở, trong đó có các cơ quan bạo lực trấn áp như quân đội, cảnh sát, tòa án, viện công tố,… Các cơ quan, tổ chức đó bao gồm một lớp người tựa hồ như tách khỏi Xã Hội để chuyên thực thi quyền lực Nhà nước, chuyên làm nhiệm vụ quản lí, cưỡng chế hoặc cung cấp dịch vụ công cho Xã Hội. Nhờ vậy, Nhà nước có thể tổ chức, quản lí, điều hành Xã Hội, có thể thiết lập, củng cố và giữ gìn trật tự Xã Hội.
+ Nhà nước tổ chức và quản lí dân cư sống trong lãnh thổ của nó theo địa bàn cư trú của họ hay theo các đơn vị hành chính-lãnh thổ mà không tập hợp và quản lí dân cư theo mục đích, chính khiến, nghề nghiệp, độ tuổi hoặc giới tính… như các tổ chức khác. Do đó, Nhà nước là tổ chức có cơ sở Xã Hội và phạm vi tác động rộng lớn nhất trong quốc gia.
+ Nhà nước nắm giữ và thực hiện chủ quyền quốc gia.
Chủ quyền quốc gia gồm:
– Quyền quyết định tối cao trong quan hệ đối nội
– Quyền độc lập tự quyết trong quan hệ đối ngoại.
Hiến pháp của các nước tuyên bố chủ quyền quốc gia thuộc về nhân dân, nhưng nhân dân uỷ quyền cho Nhà nước thực hiện =>Nhà nước là đại diện chính thức cho toàn quốc gia, dân tộc trong các quan hệ đối nội và đối ngoại.
Ở trong nước thì quy định của Nhà nước có giá trị bắt buộc phải tôn trọng hoặc thực hiện đối với các tổ chức và cá nhân có liên quan. Các tổ chức khác chỉ được thành lập hoặc được tồn tại và hoạt động một cách hợp pháp khi được Nhà nước cho phép hoặc công nhận.Trong quan hệ đối ngoại, Nhà nước có toàn quyền xác định và thực hiện các đường lối, chính sách đối ngoại của mình.
+ Nhà nước ban hành ra pháp luật và sử dụng pháp luật để quản lý Xã Hội. Pháp luật là hệ thống các quy định (hay các quy tắc xử sự chung, các nguyên tắc và các khái niệm pháp lý) có giá trị bắt buộc phải tôn trọng hoặc thực hiện đối với các tổ chức và cá nhân trong một lĩnh vực, một phạm vi lãnh thổ và một thời hạn nhất định.
+ Nhà nước bảo đảm cho pháp luật được thực hiện bằng nhiều biện pháp: tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, thuyết phục, tổ chức thực hiện, động viên, khen thưởng, áp dụng các biện pháp cưỡng chế => pháp luật được triển khai và thực hiện một cách rộng rãi trong toàn Xã Hội, trở thành một trong những phương tiện quản lý có hiệu quả của Nhà nước.
+ Nhà nước có quyền phát hành tiền, công trái, có quyền quy định và thực hiện việc thu các loại thuế theo số lượng và thời hạn được ấn định trước, đồng thời, Nhà nước là chủ sở hữu lớn nhất trong Xã Hội nên nó có lực lượng vật chất to lớn, không chỉ có thể trang trải cho các hoạt động của nó và những hoạt động cơ bản của Xã Hội mà còn có thể hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động cho một số tổ chức khác.